fbpx
Boğaziçi Üniversitesi Güney Kampüs

Boğaziçi Üniversitesi öyküsü Cyrus Hamlin isimli bir Amerikalının İstanbul’a gelmesi ile başlar. Hamlin’in İstanbul’a geliş amacı misyonerlik yapmaktır. Amerika’da ilk önce Bowdoin Üniversitesi’nde fen bilimleri üzerine eğitimi alan ve hatta buharlı motor tasarımları yapan Hamlin, daha sonra misyonerlik yapabilmek için Bangor İlahiyat Fakültesi’nde din eğitimi almıştır. 1837’de din eğitimini tamamladıktan sonra 1838’de ‘American Board of Commissioners for Foreign Missions’ isimli bir kuruluş tarafından misyonerlik yapması amacı ile Osmanlı topraklarına gönderilir. 1839’un ilk ayında İstanbul’a gelir ve misyonerlik faaliyetlerine başlar.

Cyrus Hamlin
Cyrus Hamlin

Hamlin’in ilk isteği faaliyetlerini kolaylıkla yürütebileceği bir okul açmak olur. Ayağının tozuyla da Bebek’te bir okul açmaya çalışır. Ancak maddi imkansızlıklar nedeni ile bu projeyi ertelemek durumunda kalır ve uygun fırsatı beklemeye başlar. Beklediği fırsat Kırım Savaşı esnasında, 1855 senesinde karşısına çıkar. New Yorklu bir şeker, çay ve pamuk tüccarı olan Christopher Rhinelander Robert ile İstanbul’da tanışır. Kendisine okul projesinden bahseder ve destek de görür. Robert, kurulacak okulun maddi ve manevi destekçisi olacaktır. Hamlin’in ön hazırlık çalışmalarının ardından asıl çalışmalara başlaması 1860 senesini bulur.

Christopher Rhinelander Robert
Christopher Rhinelander Robert

Robert Koleji Açılıyor

Okul, 16 Eylül 1863 tarihinde mali destek sağlayan C. R. Robert’in ismi verilerek Robert Koleji adıyla Bebek’te, geçiçi olarak, daha önce 1798’de Amerikan Misyonerler Heyeti’nin yaptırdığı ilahiyat okulu binasında faaliyete başlar. Böylece Amerika dışında açılan ilk Amerikan koleji unvanını da alır. Açıldığında kadrosunda altı öğretmen bulunmaktadır, buna karşın sadece dört öğrenci eğitim almaktadır. Kim mi bu öğrenciler?
– Julius Robertson Millingen
– Edwin Millingen
– David Henry Porter
– John Morton

Okulun öğrenci sayısı gün geçtikçe artar. Açıldığı yılı 20 öğrenci ile tamamlar. Bu rakam sadece 4 sene sonra 1867’de 100’ü bulur. 1902’de ise 318 olacaktır.

Ve Yeni Kampüs…

Okulun faaliyetlerini gösterebileceği, kendisine ait bir bina yapabilmek için arayışlar bir yandan devam etmektedir. İlk önceleri Kuruçeşme sırtları düşünülür ama sonradan Ahmet Vefik Paşa’nın Rumelihisarı sırtlarındaki Kayalar mevkiindeki arazisinde karar kılınır. Paris’te elçilik yaparken harcadığı paralar devlet tarafından karşılanmadığı için bir hayli borçlanan Ahmet Vefik Paşa’dan arazisi 36000 liraya alınır, takvimler 1868’i göstermektedir. Hemen akabinde Sultan Abdülaziz’den de inşaata başlamak için irade alınır. Bu arada okulun isim babası C. R. Robert, yine Robert Kolej ismiyle Amerika’da da bir okul kurmuştur. Ancak bu okul fazla uzun ömürlü olmaz. Güney – Kuzey çekişmeleri arasında kapanıp gider. Kapatılan bu okulun tüm donanım sonradan tam da Rumelihisarı sırtlarındaki yeni binanın açıldığı sene İstanbul’a getirilir. Amerika’daki bu okulun arazisi de İstanbul’daki okula bırakılır ama bu arazi sonradan satılır. 

Hamlin Hall'un Eski Bir Fotoğrafı
Hamlin Hall’un Eski Bir Fotoğrafı

Robert Kolej 1871 senesinde yeni yerinde eğitim vermeye başlar. Yapılan binanın mimarı okulun kurucusu Cyrus Hamlin’dir, bina okulun yapıldığı mevkiden çıkarılan taşlarla yapılmıştır. Binanın açılışında Amerikan Başkanı Lincol’ün dış işleri bakanı William Seward da bizzat bulunur ve bir konuşma yapar. Bugün erkek yurdu olarak faaliyet gösteren bina ilk yapıldığında kolejin tüm faaliyetlerini yürütebilecek şekilde tasarlanır. 

Günümüzde Hamlin Hall İç Mekanı
Günümüzde Hamlin Hall İç Mekanı

Kan Değişimi

Cyrus Hamlin, okulun kurulduğu 1863 senesinden 1873 senesine kadar fiilen okulun başkanlığını yapar. Ancak Hamlin, 1873 senesinde, daha önce okulda öğretmenlik de yapan ve aynı zamanda Hamlin’in damadı da olan, okulun Amerika’daki mütevelli heyeti tarafından İstanbul’a ikinci müdür olarak gönderilen George Washburn ile aralarında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle İstanbul’dan bir daha hiç dönmemek üzere ayrılır. Ayrılır ayrılmasına ama dört sene daha başkanlık görevini uzaktan da olsa yürütür. 1877’de ise istifa ederek yerini damadı G. Washburn’a devreder. 8 Ağustos 1900 senesinde Amerika’da vefat edene kadar da çalışmaların orada devam eder. Böylece daha önce, 1878’de ölen C. R. Robert’in ardından Hamlin’in de ölmesiyle okul iki kurucusundan yoksun yoluna devam eder. Kurulan sistem tıkır tıkır işlemektedir.

Sistem Devam Ediyor

Robert Kolej açıldığı tarihten itibaren 1910 senesine kadar temel bilimler (Fen-Edebiyat) eğitimi verir. 1910 senesinde Michigan Üniversitesi profesörlerinden Prof. John R. Allen Robert Kolej bünyesinde mühendislik okulunun örgütlenmesi için İstanbul’a davet edilir. Okulun açılacağı 1912 senesine kadar da İstanbul’da kalır. 1912 itibari ile Robert Koleji hem temel bilimlerde hem de mühendislik bilimlerinde eğitim verir haline gelmiştir.

Okulun öğrenci profili de zaman içerisinde değişir. Okulun kurulduğu ilk yıllarda (1868-1888 arası) daha çok Bulgar kökenli öğrenciler mezun olurken, daha sonraki yıllarda (1888-1901) Ermeni öğrenciler ağırlıklı olarak mezun olurlar. İmparatorluğu son yirmi senesinde (1901-1920) ise daha çok Rum öğrenciler mezun olurken, Cumhuriyet dönemi ile birlikte Türk öğrenciler ağırlıklı olarak mezun olurlar.

Cumhuriyet Dönemi

Cumhuriyet’in ilk yılları Robert Koleji için sıkıntılı yıllar olur. Amerikan okullarını sıkı denetim altında tutmak isteyen Maarif Vekaleti müfredata ve her türlü eğitim araçlarına onay zorunluluğu getirir. Ayrıca mühendislik okulu mezunlarının mühendis olarak çalışmalarına da 1928’e kadar izin verilmez. Bu baskının altında laik eğitime verilen önem bulunmaktadır. Her ne kadar Robert Kolej o yıllarda artık ilk yıllarında olduğu gibi bir misyoner okulu değilse de, misyonerle sürekli dirsek teması halindedir.

Boğaziçi Üniversitesi Güney Kampüs
Boğaziçi Üniversitesi Güney Kampüs

Arnavutköy Amerikan Kız Koleji ile Birleşme

1932 senesinde Robert Kolej ve Arnavutköy Amerikan Kız Koleji birleşme kararı alırlar. Her iki okulda bir direktör tarafından yönetilmeye başlar. Bu birleşme 1971 senesine kadar fiziken gerçekleşmez. Robert Kolej Rumelihisarı sırtlarındaki binasında, Arnavutköy Amerikan Kız Koleji de Arnavutköy’deki binasında eğitime devam ederler. 1971 senesinde bu iki okul fiziken de birleşerek karma eğitime geçer, ismi de Özel İstanbul Amerikan Robert Lisesi olur. Okul Arnavutköy’deki binada faaliyete devam edecektir.

Boğaziçi Üniversitesi Kuruluyor

Birleşmenin ardından Rumelihisarı sırtlarındaki kampüs ise üniversite kurulması şartı ile Türkiye Cumhuriyeti’ne devredilir. Kampüs binaları, kütüphanesi, laboratuvarları, tüm imkanları ve personeli ile devredilir. Böylece Boğaziçi Üniversitesi bir asırdan fazla süredir Robert Koleji kampüsü olarak bilinen kampüste 10 Eylül 1971 tarihinde kurulur. İlk rektörü, bir Robert Kolej mezunu olan Prof. Dr. Aptullah Kuran olur.

Boğaziçi Üniversitesi Kurucu Rektörü Aptullah Kuran
Boğaziçi Üniversitesi Kurucu Rektörü Aptullah Kuran

Boğaziçi Üniversitesi günümüzde altı farklı kampüste faaliyet göstermektedir:

  • Güney Kampüs (Merkez)
  • Kuzey Kampüs
  • Hisar Kampüs
  • Uçaksavar Kampüsü
  • Kandili Kampüsü
  • Kilyos Kampüsü

Okuldaki merkez kampüsünde bulunan ve tarihi özellikleri bulunan yapılar ve bu yapılar hakkında kısa bilgiler ise şöyle (Yapım tarihine göre sıralanmıştır):

Hamlin Hall

Robert Koleji’nin ilk binasıdır. Bugün Boğaziçi Üniversitesi Birinci Erkek Yurdu olarak kullanılmaktadır. İsmini okulun kurucusu Cyrus Hamlin’den almaktadır. Cyrus Hamlin aynı zamanda binanın mimarıdır da. Yapımına 1868’de başlanır ve 1871’de hizmete açılır.

Günümüzde Hamlin Hall
Günümüzde Hamlin Hall
Kennedy Lodge

Dönemin vakıf başkanı Kennedy tarafından kendi adı verilerek ‘başkan lojmanı’ olarak inşa ettirilmiştir. Boğaziçi Üniversitesi olduktan sonra bir süre rektörlük lojmanı olarak kullanılmıştır. Günümüzde sosyal tesis ve misafirhane olarak kullanılmaktadır.

Kennedy Lodge'un Eski Bir Fotoğrafı
Kennedy Lodge’un Eski Bir Fotoğrafı
Albert Long Hall

Kampüsün en eski ikinci binasıdır. 1892’de hizmete girer. İlk açıldığında adı Science Hall’dü. 1902’de okulun 29 yıllık doğa bilimleri öğretmeni Albert L. Long ölünce adını yaşatmak için binaya onun adı verilir. Bugün kültür merkezi olarak kullanılmakta ve çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır. Öğrenciler tarafından BTS (Büyük Toplantı Salonu) ya da saatli bina olarak isimlendirilmektedir.

Albert Long Hall
Albert Long Hall
Theodorus Hall

1902 senesinde New Yorklu Olivia Phelps Stokes tarafından yaptırılan binaya “Tanrı’nın Hediyesi” anlamına gelen Theodorus adı verilir. Kolejin hazırlık bölümüne bağlı derslik ve yurt olarak kullanılır. Bugün ‘Birinci Kız Yurdu’ olarak kullanılmaktadır.

İlk Yapıldığı Dönemde Theodorus Hall
İlk Yapıldığı Dönemde Theodorus Hall
Dodge Hall

Cleveland H. Dodge tarafından yaptırılan Dodge Hall 1904’te tamamlanmıştır. Ülkemizde ilk basketbol maçının yapıldığı yer olma özelliğini taşımaktadır. Bugün de spor salonu olarak kullanılmaktadır.

Dodge Hall (Gymnasium)
Dodge Hall (Gymnasium)
Washburn Hall

Williams E. Dodge tarafından 1906’da yaptırılan ve okulun ilk başkanı Cyrus Hamlin’in damadı ve aynı zamanda ikinci başkanı olan George Washburn’ün adı verilen bina bugün İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi olarak kullanılmaktadır.

İlk Yapıldığı Dönemde Wasburn Hall
İlk Yapıldığı Dönemde Wasburn Hall
Anderson Hall

Kolejde uzun yıllar öğretmenlik yapan Charles Anderson’un adıyla anılan bina 1913 senesinde yaptırılmıştır. Bugün Fen – Edebiyat Fakültesi olarak hizmet vermektedir.

Anderson Hall
Anderson Hall
Gates Hall

1913 senesinde tamamlanan bina bugün idari birimler tarafından kullanılmaktadır.

Henriata Washburn Hall (Social Hall)

Cleveland H. Dodge tarafından yaptırılan bu bina 1914’te hizmete açılır. Bünyesinde bir tiyatro salonu da bulunmaktadır.

John Sloane Hall

Williams Sloane tarafından yaptırılan bina 1914’te okulun hastanesi olarak hizmete girmiştir.

Van Millingen Hall 

Okulun İngilizce ve tarih öğretmeni ünlü Bizantinist Alexander van Millingen’in vasiyetinde okulun kütüphanesi için ayırdığı paraya, bağışların da eklenmesiyle 1932 senesinde kütüphane olarak yaptırılan bina bugün rektörlük olarak kullanılmaktadır.

Van Millingen Hall
Van Millingen Hall
Başkaları ile paylaşmak isterseniz:

Alakalı Yazılar