Çifte Saraylar

Bugün Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi tarafından kullanılan Çifte Saraylar, Sultan Abdülmecid’in kızları Cemile ve Münire Sultanlar için yaptırılmıştır. Sarayların yapımına 1856’da başlanır ve üç sene sonra 1859 senesinde tamamlanır, mimarı Garabet Amira Balyan’dır.

Çifte Saraylar'ın eski bir fotoğrafı.
Çifte Saraylar’ın eski bir fotoğrafı.


Cemile Sultan Sarayı

Saraylardan Kabataş’a tarafındaki Abdülmecid’in üçüncü kadını Düzd-i Dil Kadın’dan olma 1843 doğumlu kızı Cemile Sultan’a aittir. Cemile Sultan henüz 11 yaşındayken Mahmud Celaledin Paşa ile nişanlandı. Nişanın ardından da evlenince ikamet etmeleri için mevzu bahis sarayın inşaatına başlandı. Düğün, Cemile Sultan 15 yaşına geldiğinde yapıldı ancak saray düğün tarihine yetişmeyince, altı ay kadar Emirgan’da kiralanan bir yalıda kalan çiçeği burnunda çift, saray tamamlanınca buraya taşındılar. Cemile Sultan henüz iki senelik evli iken babasını kaybeder. Babasının yerine tahta amcası Sultan Abdülaziz geçer. Aradan henüz 15 sene geçmişken bu sefer Sultan Abdülaziz intihar süsü verilerek katledilir.

Abdülaziz’in katlinden beş sene sonra Sultan II. Abdülhamit yeni görgü tanıkları olduğunu söyleyerek Yıldız Sarayı’nın bahçesinde kurulan bir çadırda Yıldız Mahkemesi adı verilen ve Sultan Abdülaziz’in katline adı karışanların yargılandığı bir mahkeme yapılmasını sağlar. İşin acı tarafı Cemile Sultan’ın eşi Mahmud Celaleddin Paşa da yargılananlar ve hatta hakkında idam kararı verilenler arasındadır. Damat olduğu için idam cezası sürgün çevrilir ve Taif’e sürgün edilir. Cemile Sultan ile olan nikahı da düşürülür. Üç sene de sonra da sürgündeyken bir şekilde vefat eder.

Cemile Sultan Sarayı’ndan ayrılmış ve ağabeyi Sultan II. Abdülhamit’in tahta çıktığında kendisine hediye ettiği, Kandilli’deki yalıda (yalının sırtlarında bulunan ve İstanbul Ticaret Odası’nın sosyal tesislerini barındıran koru Cemile Sultan Korusu diye adlandırılır) oturmaktadır. Eşinin sürgünde ölmesinden sonra yalıdan ayrılarak Erenköy’de bir köşke geçer. Ağabeyine dargındır. Uzun süren bir dargınlıktan sonra barışırlar. 1915 senesinde de vefat eder. Cemile Sultan’ın Kandilli’deki yalıdan ayrılmasından sonra Cemile Sarayı olarak bilnen Fındıklı’da ki saray da, katledilen Sultan Abdülaziz’in kızı Nazime Sultan’a tahsis edillir.

Çırağan Sarayı 1910 senesinde yanınca Cemile Sultan Sarayı, Nazime Sultan’ın varislerinden satın alınarak 1920 yılına kadar Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan olarak kullanılır. 1926 yılından sonra da bugün artık Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi olarak bildiğimiz o günkü adı ile Güzel Sanatlar Akademisi’ne devredilir. Bina 1 Nisan 1948 yılında büyük bir yangın geçirir. Yangın sonrasında restore edilerek 23 Nisan 1953 senesinde tekrar eğitime başlar.

Çifte Saraylar'dan Cemile Sultan Sarayı'nda toplanan Osmanlı Mebusan Meclisi.
Cemile Sultan Sarayı’nda toplanan Osmanlı Mebusan Meclisi.


Münire Sultan Sarayı

Çifte Saraylar diye bilinen iki saraydan Tophane tarafında olanı ise Sultan Abdülmecid’in altıncı kadını Verd-i Canan Kadın’dan 1844 yılında doğmuş Münire Sultan için yaptırılmıştır. Önce İlhami Paşa daha sonra İbrahim Paşa ile evlenen Münire Sultan henüz 18 yaşında iken vefat edince saray Abdülaziz’in kızı Saliha Sultan’a devredilir. Ondan sonra da II. Mahmud’un kızı, Sultan Abdülmecid ve Abdülaziz’in kardeşleri Adile Sultan’ın ikametgahı olur. Bu yüzden daha çok Adile Sultan Sarayı olarak da bilinmektedir. Adile Sultan 1899 senesinde vefat edince de saray Abdülaziz’in damadı Zülküfl Paşa’ya geçer. 

Cumhuriyet döneminde bir ara III. Kolordu Komutanlığı Karargahı olarak kullanılan saray; 1943-52 yılları arasında edebiyat fakültesi, 1970’e kadar Atatürk Kız Lisesi olarak vazife görmüştür. Bu tarihten sonra 5 yıl sürecek bir tadilat geçirmiş ve sonrasında Güzel Sanatlar Akademisi’ne devredilmiştir.

Yapıldıklarında birbirinden bağımsız iki yapı olan saraylar daha sonra aralarına eklenen geçiş binası ile birbirine bağlanmıştır.

Başkaları ile paylaşmak isterseniz:

Alakalı Yazılar